PuTTY ile SSH Bağlantısı ve İlk Sunucu Ayarları

Linux kurulu bir sunucuyu yönetmenin standart yolu SSH bağlantısıdır. Windows 10 ve üzerinde ek program kurmadan da bağlanabilirsiniz; PuTTY ise oturumları kaydetmesi ve anahtar yönetimi nedeniyle hâlâ yaygın kullanılır.

Windows Terminal ile hızlı bağlantı

ssh root@SUNUCU_IP

Varsayılan port dışında bir port kullanıyorsanız -p ekleyin:

ssh -p 2222 root@SUNUCU_IP

PuTTY ile bağlanma

1. PuTTY'yi resmî sitesinden indirip açın.
2. Host Name alanına sunucu IP adresinizi, Port alanına SSH portunu (varsayılan 22) yazın.
3. Saved Sessions alanına bir isim verip Save derseniz bağlantı kayıtlı kalır.
4. Open deyip kullanıcı adı ve parolanızı girin. Parola yazarken ekranda karakter görünmez, bu normaldir.

İlk bağlantıda sunucunun parmak izini onaylamanız istenir; bu, sunucuyu tanıdığınızı belirtir ve yalnızca bir kez sorulur.

Parola yerine SSH anahtarı

Anahtar tabanlı giriş hem daha güvenli hem daha pratiktir. Kendi bilgisayarınızda anahtar üretin:

ssh-keygen -t ed25519 -C "sunucu"

Ardından açık anahtarı sunucuya kopyalayın:

ssh-copy-id -i ~/.ssh/id_ed25519.pub root@SUNUCU_IP

PuTTY kullanıyorsanız anahtarı PuTTYgen ile üretir, açık anahtarı sunucudaki ~/.ssh/authorized_keys dosyasına eklersiniz.

Kurulumdan sonra yapılacak ilk ayarlar

• Sistemi güncelleyin: Debian/Ubuntu için apt update && apt upgrade, AlmaLinux için dnf update.
• Yönetici kullanıcı oluşturun: Günlük işleri root yerine sudo yetkili bir kullanıcıyla yapın.
• Güvenlik duvarını açın: Yalnızca kullandığınız portlara izin verin (SSH, web, oyun portları).
• Saat dilimini ayarlayın: timedatectl set-timezone Europe/Istanbul komutu günlük kayıtlarının doğru saatle tutulmasını sağlar.
• SSH portunu değiştirin: Otomatik parola denemelerini ciddi biçimde azaltır.

SSH ile dosya aktarma

Aynı bağlantı üzerinden dosya da taşıyabilirsiniz. Komut satırından:

scp dosya.zip root@SUNUCU_IP:/root/

Görsel arayüz isterseniz WinSCP, PuTTY ile aynı bilgileri kullanarak iki panelli bir dosya yöneticisi sunar. Sunucudan bilgisayarınıza almak için yön değiştirir:

scp root@SUNUCU_IP:/root/yedek.tar.gz .

Oturum kopmalarını önleyin

Uzun süren işlemlerde (güncelleme, derleme, yedek) bağlantı koparsa komut da yarıda kalır. İki çözüm var:

• Keepalive: PuTTY'de Connection bölümünde "Seconds between keepalives" değerini 30 yapmak, boşta kalan bağlantının düşmesini engeller.
• screen veya tmux: Komutu bu araçların içinde çalıştırırsanız, bağlantı kopsa bile işlem sunucuda devam eder; tekrar bağlanıp oturuma geri dönersiniz.

screen -S yedek
# komutu başlatın, sonra Ctrl+A ardından D ile ayrılın
screen -r yedek

Sık kullanılan ilk komutlar

SSH ile dosya aktarma

Aynı bağlantı üzerinden dosya da taşıyabilirsiniz. Komut satırından:

scp dosya.zip root@SUNUCU_IP:/root/

Görsel arayüz isterseniz WinSCP, PuTTY ile aynı bilgileri kullanarak iki panelli bir dosya yöneticisi sunar. Sunucudan bilgisayarınıza almak için yön değiştirir:

scp root@SUNUCU_IP:/root/yedek.tar.gz .

Oturum kopmalarını önleyin

Uzun süren işlemlerde (güncelleme, derleme, yedek) bağlantı koparsa komut da yarıda kalır. İki çözüm var:

• Keepalive: PuTTY'de Connection bölümünde "Seconds between keepalives" değerini 30 yapmak, boşta kalan bağlantının düşmesini engeller.
• screen veya tmux: Komutu bu araçların içinde çalıştırırsanız, bağlantı kopsa bile işlem sunucuda devam eder; tekrar bağlanıp oturuma geri dönersiniz.

screen -S yedek
# komutu başlatın, sonra Ctrl+A ardından D ile ayrılın
screen -r yedek

Sık kullanılan ilk komutlar

Bağlantı sorunları

"Connection refused" hatası genellikle yanlış port ya da kapalı bir SSH servisi anlamına gelir. "Connection timed out" ise güvenlik duvarı ya da yanlış IP'yi işaret eder. Sunucu yeni kurulduysa kurulumun bitmesini bekleyin.