Sunucu Disk Hızı Testi: Okuma ve Yazma Ölçümü

Sunucu yavaş çalışıyorsa sorunun diskten mi geldiğini anlamanın yolu ölçmektir. Aşağıda Windows ve Linux için doğru ölçüm yöntemleri ve sonuçların nasıl okunacağı var.

Windows: CrystalDiskMark

CrystalDiskMark, resmî sitesinden indirilen ücretsiz bir araçtır. Varsayılan ayarlarla çalıştırmak yeterlidir. Ekrandaki satırların anlamı:

• SEQ1M: Büyük dosyaların sıralı okuma/yazma hızı. Yedek alma ve dosya kopyalamayı temsil eder.
• RND4K: Küçük ve dağınık okuma/yazma. Veritabanı ve oyun sunucusu performansını asıl bu belirler.

Veritabanı ya da oyun sunucusu çalıştırıyorsanız RND4K değerleri, SEQ1M değerlerinden daha önemlidir.

Linux: fio ile ölçüm

apt install fio
fio --name=test --filename=/root/testfile --size=1G --bs=4k --rw=randrw --ioengine=libaio --direct=1 --runtime=30 --group_reporting

Test bitince /root/testfile dosyasını silmeyi unutmayın. --direct=1 parametresi, işletim sistemi önbelleğinin sonucu şişirmesini engeller.

Hızlı bir yazma kontrolü

dd if=/dev/zero of=/root/test.img bs=1M count=1024 oflag=direct

Bu komut kaba bir sıralı yazma değeri verir. Karşılaştırma için kullanışlıdır ama fio kadar gerçekçi değildir.

Sonuçları yorumlama

Sanallaştırılmış bir sunucuda ölçümler, fiziksel diskin tamamını değil size tahsis edilen dilimi yansıtır. Tek bir düşük sonuç panik sebebi değildir; testi farklı saatlerde birkaç kez tekrarlayın. Asıl sorun, sonuçların zaman içinde ciddi biçimde dalgalanmasıdır.

Disk gecikmesi yüksekse belirtiler şunlardır: veritabanı sorgularının uzaması, oyun sunucusunda dünya kaydı sırasında takılma, yedek alırken sitenin yavaşlaması.

IOPS ve gecikme: asıl bakılması gereken

Disk performansı üç değerle ölçülür:

• Aktarım hızı (MB/s): Saniyede taşınan veri miktarı. Büyük dosya kopyalamada hissedilir.
• IOPS: Saniyedeki okuma/yazma işlemi sayısı. Veritabanı ve oyun sunucusu performansını asıl bu belirler.
• Gecikme (latency): Tek bir isteğin tamamlanma süresi. Takılma hissinin kaynağı çoğunlukla budur.

Yüksek MB/s değeri, gecikme yüksekse sizi kurtarmaz. Bu yüzden fio çıktısında iops ve lat satırlarına bakın.

Sonucu etkileyen faktörler

• Önbellek: --direct=1 kullanmazsanız işletim sistemi önbelleği sonucu gerçekçi olmayan biçimde yükseltir.
• Test boyutu: RAM'den küçük dosyalarla yapılan testler önbelleğe takılır; en az 1 GB kullanın.
• Eş zamanlı yük: Sunucu üzerinde başka işler çalışırken alınan sonuç düşüktür. Testi sakin bir saatte tekrarlayın.

Testi doğru zamanda ve doğru sırayla yapın

1. Sunucuda çalışan ağır işleri (yedek, güncelleme, toplu içe aktarma) durdurun.
2. Testi en az üç kez, farklı saatlerde tekrarlayın ve ortalamaya bakın.
3. Sonuçları not edin; ileride bir yavaşlama olduğunda karşılaştırma yapacak veriniz olur.
4. Test dosyalarını silin; 1 GB'lık dosyalar unutulduğunda disk alanını gereksiz doldurur.

Karşılaştırma yaparken farklı sunucuların sonuçlarını da aynı parametrelerle almaya dikkat edin. Farklı blok boyutu veya önbellek ayarıyla alınan iki sonuç birbiriyle karşılaştırılamaz.

Ne zaman disk sorunudur, ne zaman değildir?

Disk sorununu şu belirtiler işaret eder: yedek alırken tüm sitenin yavaşlaması, veritabanı yazma işlemlerinin uzaması, oyun sunucusunda dünya kaydı sırasında donma. Buna karşılık sayfa üretim süresi uzun ama disk testi normalse, sorun büyük olasılıkla uygulama kodunda veya işlemcidedir. Ölçmeden değiştirmeyin.

NVMe SSD'den ne beklenir?

NVMe SSD, SATA SSD'ye göre hem çok daha yüksek aktarım hızı hem de çok daha düşük gecikme sunar. Asıl kazanç, aynı anda çok sayıda küçük okuma/yazma yapıldığında ortaya çıkar; veritabanı ve oyun sunucusu tam olarak böyle çalışır. Paketlerimizde NVMe SSD standarttır, bu yüzden disk kaynaklı takılmalar nadiren görülür.